Шиким кислотасы нәрсә ул?

Шиким кислотасы (3,4,5-тригидрокси-1-циклогексен-1-карбон кислотасы) - табигый рәвештә барлыкка килә торган органик кушылма, ул лигнин, ароматик аминокислоталар (фенилаланин, тирозин һәм триптофан) һәм күпчелек үсемлек һәм микроб алкалоидлары биосинтезында мөһим арадаш продукт булып тора.

Шиким кислотасы гадәттә антивирус препараты осельтамивирның (грипп вирусларының барлык билгеле штаммнарын дәвалау һәм профилактикалау өчен кулланыла торган H5N1 грипп вирусына каршы препарат) сәнәгать синтезы өчен башлангыч материал буларак кулланыла. Шиким кислотасына нигезләнгән (-)-зейленон синтезы яман шешне химиотерапиядә агент буларак киң кулланылуы турында хәбәр ителә. Антикоагулянт активлыкка ия ​​һәм мускул эченә керткәндә кан коагуляциясен киметергә сәләтле монопальмитойлокси Шиким кислотасы синтезы турында мәгълүматлар бар. Кытай тикшеренү төркеме антикоагулянт һәм антитромботик активлык күрсәтүче Шиким кислотасы туындысын, триацетил Шиким кислотасын синтезлады.

Моннан тыш, Шиким кислотасы туендырмалары авыл хуҗалыгында зур кызыксыну уята, чөнки аларның күбесе гербицидлар һәм микробларга каршы чаралар буларак кулланыла, чөнки алар имезүчеләргә тискәре йогынты ясамыйча, үсемлекләрдә һәм бактерияләрдә Шиким кислотасы юлын яба ала.

Шулай итеп, Шиким кислотасы органик химия һәм медицинада, бигрәк тә төрле дарулар әзерләүдә, фундаменталь фәндә дә, медицина кулланылышында да органик синтез өчен реагент буларак кулланылырга мөмкин.

Мөһим фармацевтик химик матдә буларак, шиким кислотасын күп авыруларны дәвалау өчен кулланырга мөмкин:

1. Антибактериаль һәм шешкә каршы

1987 елда япон галимнәре метил антранилат белән синтезланган глиоксалаза I ингибиторының аналогы Хела күзәнәк линиясенә һәм Эшери асцит карциномасына ачык ингибитор йогынты ясавын, лейкемия L1210 күзәнәге белән имезелгән тычканнарның яшәү вакытын озайта алуын, һәм токсиклыгы чагыштырмача түбән булуын, аның ингибитор йогынтысы, нигездә, күкерт гидрид реакциясе белән бәйле булуын ачыкладылар. 1988 елда кытай галимнәре шиким кислотасы туындысын синтезладылар һәм бу кушылманың in vitro шартларында лейкемия L1210 күзәнәкләрен ингибирлау йогынтысына ия булуын исбатладылар.

2. Тромбозга каршы чара

Шиким кислотасы һәм аның туындыларының йөрәк-кан тамырлары системасына йогынтысы тромбозга каршы торуда һәм тромбоцитлар агрегациясен тоткарлауда күрсәтелә. Тикшеренүләр күрсәткәнчә: шиким кислотасы аденозин дифосфаты белән индукцияләнгән урта баш мие артериясе эмболиясе моделендәге тычканнарның тромбоцитлар агрегациясе тизлегенә көчле тоткарлаучы йогынты ясый; шиким кислотасын вена эченә һәм мускул эченә кертү тычканнарның кан ою вакытын озайта ала.

3. Церебраль ишемиягә каршы

Шиким кислотасы һәм аның туындылары баш мие ишемиясен яхшырту эффектына ия, нигездә, тычканнарда фокаль баш мие ишемиясеннән соң баш мие инфаркты күләмен киметүдә, неврологик функция баллын киметүдә, баш мие шешенү дәрәҗәсен киметүдә, ишемия өлкәсендә баш мие кан агымын арттыруда һәм башка күрсәткечләрдә. Кайбер тикшеренүләр аның туындылары баш мие ишемиясеннән соң эритроцитлар агрегациясе дәрәҗәсен киметергә һәм тромбоцитлар агрегациясен тоткарларга, шулай итеп баш мие микроциркуляциясен җиңеләйтергә ярдәм итә.